Zorg dat burgers wat kunnen dóén aan duurzaamheid

Blog

Zorg dat burgers wat kunnen dóén aan duurzaamheid

Lessen uit het Warmtecongres 2017. ‘Communicatie naar de burgers is héél belangrijk, want ze zien de noodzaak niet!’ Dat lijkt de rode lijn van de dag. Mij bekruipt het gevoel dat de burgers straks de schuld krijgen als Nederland in 2050 nog niet van het gas af is. En dat is niet terecht. Het is urgent, maar de burger kan nog weinig. Hieronder volgt een greep uit de verschillende presentaties.

Alle energiewetten gaan op de schop
De opgave is complex. ‘Alle energiewetten gaan op de schop’, aldus Sandor Gaastra, directeur-generaal van Energie. Dat is een lang traject, de liberalisering duurde ook vele jaren. De vandaag ingestelde driekoppige Raad van Repliek vat hun zorgen samen: Hoe zit het met de betaalbaarheid van de oplossingen? Hoe moeten we alle bestaande woonwijken aansluiten? Wat wordt hét alternatief voor aardgas?

Ontwikkel een handelingsperspectief
Gelukkig hoor ik ook oplossingen: ‘Ontwikkel een handelingsperspectief’, dan pas kunnen burgers daadwerkelijk iets doen, zegt David Peters, directeur strategie van Stedin. Maar hoe ver staat het met dat handelingsperspectief van de burger? Wat kan er nu al? Nieuwe wijken worden al her en der zonder aardgasaansluiting gebouwd. Gemeenten kiezen daar gewoon voor. Het biedt burgers een bescheiden handelingsruimte: je gaat er wel of niet wonen. De weg naar een aardgasvrije nieuwbouwwijk kent echter nog een aantal hardnekkige hobbels. De regels zijn nog niet op orde en dat leidt tot behoudende gemeentelijk besluitvorming.

Bestaande regels leiden tot behoudende gemeentelijke besluitvorming
Een andere hobbel is het bouwen zelf. ‘De hiërarchische bouwkolom van architect naar aannemer naar installateur is hopeloos verouderd’, vindt Doekle Terpstra, voorzitter van Uneto-VNI. De installateur moet al in de ontwerpfase aan tafel zitten. Met zijn kennis van de nieuwe installaties, bouw en onderhoud zijn de duurzaamheidsdoelstellingen sneller te bereiken.

Bouwkolom is hopeloos verouderd
Het wordt complex als de bestaande bouw aan de beurt is. Van bewust stoken en isoleren zijn de burgers wel op de hoogte. Maar ook hier is de drempel tot handelen nog te hoog. Het kost gewoonweg geld en dat kun je terugverdienen met lagere stookkosten en misschien een tevreden duurzaamheidsgevoel. Hetzelfde geldt misschien nog voor zonnepanelen, maar warmtepompen zijn al onbegrijpelijke apparaten.

Bestaande maatregelen kennen ook drempels
Als een burger aardgas wil vervangen zijn andere energiebronnen noodzakelijk. En die zijn nog niet ontsloten. Daarvoor moeten regels op de schop, moet er gerekend worden aan warmtebalansen en financiële modellen, moet infrastructuur worden aangepast en ga zo maar door.

Duurzame energie wordt een lappendeken van energiebronnen, infrastructuren en regelgeving
Het moet regionaal worden aangepakt, want de lokale netwerken in de straat zijn te klein en landelijk uitrollen is ook niet aan de orde. Ik voorspel een lappendeken van energiebronnen, infrastructuren en regelgeving. Voor deze complexiteit zijn overheden en instanties aan zet en dat kost tijd. Het kweken van ‘een gevoel van urgentie bij de burger’ zal dus weinig soelaas bieden.

Burger kan nog niet veel, maar moet wel voorbereid zijn
Ondanks de hoge urgentie kan de burger nu nog niet veel doen. Daarom is het wel verstandig om hem te informeren en waar mogelijk te betrekken, zodat hij mee kan denken en beter voorbereid is op zijn keuzes. En een repertoire heeft zodra hij kan handelen.

Door: Dieter de Vroomen, consultant Asset management bij Balance – advies, projecten, interim

Begin met typen en druk op enter om te zoeken