Labeljagen belemmert de verduurzamingsopgave

Blog

Labeljagen belemmert de verduurzamingsopgave

De verduurzamingsopgave in Nederland kenmerkt zich door een opeenstapeling van doelstellingen en hiermee een wisselende focus. Zo lag de afgelopen jaren de focus bij woningcorporaties op het verbeteren van het energielabel. Label B in 2021 is hierbij het (tussen)doel. Dit geeft de corporaties, gemeenten, commerciële partijen en subsidieverstrekkers een natuurlijke focus. Andere voorbeelden zijn de verplichting van minimaal energielabel C in 2023 bij kantoorgebouwen en de vele overheidsprogramma’s die sturen op een bepaald energielabel in de particuliere sector.

Deze dwangmatige focus op het energielabel heeft helaas niet altijd de gewenste gevolgen. Sterker nog, door het labeljagen van de afgelopen jaren hebben we een nieuwe categorie woningen gecreëerd: spijt (regret) woningen. Het uiteindelijke doel, energieneutrale gebouwde omgeving in 2050, is jarenlang onvoldoende meegenomen als einddoel terwijl deze afspraken al jaren bekend zijn.

Energielabel als doel in plaats van middel

De schuld ligt bij zowel de overheid als vastgoedpartijen. De overheid stuurt op verbetering van het energielabel in haar landelijke en regionale beleid om gevoel te krijgen bij de voortgang. Hierbij wordt alleen totaal vergeten kwaliteitseisen mee te geven aan de labelverbetering, ook in de subsidievoorwaarden. Het is bijvoorbeeld mogelijk energielabel B te behalen door aansluiting op het warmtenet, terwijl de woningzelf nog slecht geïsoleerd is. Dit belemmert het lange termijn doel, namelijk energieneutraliteit.

Vastgoedpartijen zoals woningcorporaties sturen vervolgens op deze korte termijn doelen, met ongewenste gevolgen. Wanneer onvoldoende isolatiewaarde is toegevoegd aan de woning is dit later duurder om te herstellen. Er is een reden waarom de jaren 80/90 bouw met beperkte isolatie als uitdagender wordt gezien in de energietransitie dan net na-oorlogse bouw. Dan hebben we het hier nog over de partij die het meest strategisch bezig is met het verduurzamen van haar vastgoed. Deze discussie vind nauwelijks plaats bij VvE’s en commerciële vastgoedbeleggers.

Een bewuste strategie

Kenmerkend voor deze spijt woningen is dat er op het moment van onderhoud of renovatie niet de juiste hoeveelheid kwaliteit aan de woning is toegevoegd. Al in 2015 kwam dit naar voren uit een rapport van Nieman waarin geconcludeerd werd:”Bij veel projecten die zich richten op energielabel B is over het algemeen geen sprake van een bewuste strategie om een volgende stap naar energieneutraal voor te bereiden.”

Het is deze bewuste strategie waar de overheid, corporaties en andere partijen de focus moeten leggen. Deze strategie voorkomt kapitaalvernietiging en hogere maatschappelijke kosten voor de energietransitie en maakt deze benodigde kosten echt inzichtelijk.

Duurzaamheid als kwaliteit

Om tot deze bewuste strategie te komen is een andere focus nodig. Energielabels moeten worden losgelaten  als ‘doel’ en worden gezien als ‘middel’. Centraal moet komen te staan: Energieneutraal gebouwde omgeving in 2050, zoals de landelijke doelstellingen aangeven. Met deze stip op de horizon kan per gebied gezocht worden naar de gewenste energetische kwaliteit en warmtebron.

De warmtebron speelt hier een belangrijke rol en  is voor een groot deel bepalend voor de kwaliteit die toegevoegd moet worden aan de woning. Bij het gebruik van (rest)warmte op (midden)hoge temperatuur is minder verregaande isolatie van de woning noodzakelijk dan bij all electric varianten.  Landelijke en regionale overheden moeten vervolgens in hun subsidie- en leningsmogelijkheden deze kwaliteitseisen opnemen als randvoorwaarden.

Het voordeel van het loslaten van het labeljagen en sturen om kwaliteit is dat naar verduurzaming gekeken kan worden in natuurlijke stappen. Bij een focus op het incrementeel verbeteren van de woningvoorraad geeft dit ook meer financiële ruimte en kan dit beter passen bij de huidige onderhoudsstrategie van vastgoedpartijen.

Duurzaamheid is namelijk niet: leuke projecten, maar het integreren van dit onderwerp in alle bestaande processen en acties van vastgoedpartijen. Alleen op deze manier kan de woningvoorraad in Nederland op een betaalbare, begrijpbare en slimme manier naar energieneutraal in 2050.

Door: Sven Ringelberg, business consultant duurzame energie bij Balance – Advies, Projecten, Interim. http://www.balance.nl

Begin met typen en druk op enter om te zoeken