De padafhankelijkheid van de energiesector

Blog

De padafhankelijkheid van de energiesector

Schommelingen in het klimaat zijn niet vreemd, maar langzaamaan krijgt onze planeet extremere vormen te verduren. Wij verbranden veel fossiele brandstoffen en dit valt te merken aan onze ecosystemen. De gevolgen van de milieuproblemen worden steeds beter zichtbaar: meer CO2 uitstoot en stijging van de zeespiegel zijn slechts enkele voorbeelden.

De consequenties zijn bekend: over vijftig jaar is onze planeet (vrijwel) ontdaan van fossiele energiebronnen. De transitie van fossiele energie naar duurzame energie gaat traag en wordt mede veroorzaakt door de padafhankelijkheid van de energiesector, oftewel een ingeslagen weg waarvan het vooralsnog onmogelijk is om van af te wijken. Alternatieve opties zijn aanwezig, maar de daadkracht om de overstap te wagen ontbreekt. De energietransitie vormt namelijk geen urgent issue in de publieke opinie en dat is zorgelijk!

Ingekapselde bron

De milieuproblemen vallen te wijten aan onze manier van produceren en consumptiepatronen. Fossiele brandstoffen zijn als het ware ingekapseld in onze samenleving door het te beschouwen als middel om te overleven. De brandstoffen worden veelvuldig verbrandt, ongeacht onze kennis over de effecten die dit meebrengt. Industriële economieën bestaan op fossiele energiebronnen door een padafhankelijk proces, waarin alternatieve duurzame technologieën niet de kern vormen voor het succes en de winst van organisaties.

Waarom gaan de alarmbellen niet rinkelen als de situatie écht zo ernstig is gesteld? Waarom gaan wij niet over op duurzame energiebronnen? Dit heeft te maken met de verhoging van het rendement op fossiele brandstoffen. Wanneer vaker voor een bepaalde technologie wordt gekozen, zal de winstgevendheid van deze technologie stijgen en de kostprijs door toepassing in de praktijk dalen. Het overgaan op duurzame brandstoffen is duur en daarom onaantrekkelijk door de hoge kosten die dit met zich meebrengt. Bij fossiele brandstoffen geldt het tegendeel. Duurzame energie kan op dit moment niet voldoen aan de lage kostprijs van energie en de verzekering van energielevering geproduceerd door kolencentrales die 24-uur per dag kunnen draaien. De commitment aan duurzame bronnen wordt beperkt door de angst die bestaat onder de energieleveranciers om eigen investeringen te verliezen.

Vicieuze cirkel

Het bestaan van een continue stroom van fossiele brandstoffen die verbruikt worden door de energiesector en schadelijke stoffen (CO2) als output tot gevolg heeft, leidt tot een vicieuze cirkel. Een belangrijk onderdeel die bijdraagt aan deze cirkel, maar ook een breuk kan veroorzaken, is de politieke besluitvorming. Het klimaatprobleem is grensoverschrijdend en daarom is het maken van afspraken in de politiek een stuk ingewikkelder. De politiek wordt beperkt in haar bewegingsruimte voor het ontwikkelen van wet- en regelgeving die geïmplementeerd kunnen worden. Organisaties vallen niet te forceren om duurzamer te worden, omdat het verdienmodel gebaseerd is op fossiele energiebronnen. Aan de ene kant willen politici graag verduurzamen, maar aan de andere kant willen ze de economie ook geen schade toebrengen of organisaties door streng ingrijpen verliezen aan het buitenland.

De milieuproblemen vragen om het creëren van urgentie op elk niveau van de samenleving, maar bovenstaande situaties zorgen niet voor de impuls die hard nodig is. Waar de samenleving gezamenlijk zorgt voor de milieuproblemen, vormen zij uiteindelijk ook de kern in het spel tussen de politiek en het bedrijfsleven: de mens zal massaal over moeten stappen op duurzame energie. Wanneer dit gebeurt, zal het politieke draagvlak voor het accepteren van de fossiele brandstoffen afnemen of zelfs volledig verdwijnen. Willen we afwijken van het ingeslagen pad, dan moet gestopt worden met het erkennen van fossiele energie als bron om te overleven. Wij moeten geen weerstand creëren rond duurzame energie, maar juist nu de sprong in het diepe durven te nemen.

Eerder gepubliceerd in Cobouw.

Door: Mieke Metz, projectconsultant bij Balance – Advies, Projecten, Interim

 

Begin met typen en druk op enter om te zoeken